คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
การวิจัยเพื่อหาประเด็นใหม่ทางประวัติศาสตร์ศิลปะ

ชาญคณิต อาวรณ์

ประเภทผลงาน: ผลงานวิจัย
แหล่งทุน: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.) และสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา(สกอ.) ประจำปีงบประมาณ 2559
จำนวนเงินทุน: -
การเผยแพร่ผลงาน: ตีพิมพ์วารสาร วารสารดำรงวิชาการ
วันที่เผยแพร่: -
ระดับการเผยแพร่: -
ลิงก์ข้อมูล: ชาญคณิต อาวรณ์. “ช่างเขียนภาพพุทธศิลป์กลุ่มลำปาง พ.ศ.2475 – 2504 : การค้นหาประเด็นใหม่ทางประวัติศาสตร์ศิลปะ” วารสารดำรงวิชาการ ปีที่ 18, ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม – ธันวาคม 2562) : 33 – 60. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/164961/160062
ฐานข้อมูล: TCI 1
รายนามร่วม:
การวิจัยเพื่อหาประเด็นใหม่ทางประวัติศาสตร์ศิลปะ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) สำรวจและรวบรวมข้อมูลงานจิตรกรรมฝาผนัง และงานจิตรกรรมบนผืนผ้าในภาคเหนือตอนบนที่ปรากฏในช่วง พ.ศ.2475 – 2504 หรือในระยะใกล้เคียง 2) วิเคราะห์การปรับเปลี่ยนรูปแบบและเนื้อหางานจิตรกรรมที่เชื่อมโยงกับบริบททางสังคม วัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการเมือง เพื่อหาประเด็นใหม่ทางประวัติศาสตร์ศิลปะ ผลการวิจัยพบว่า

1.แหล่งจิตรกรรมในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง พะเยา และเชียงราย แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มตามพื้นที่และผลงานของช่างผู้เขียนภาพ ประกอบด้วยแหล่งงานจิตรกรรมทั้งหมด 15 แห่ง พบประวัติช่างผู้เขียนภาพที่ระบุได้อย่างชัดเจนจำนวน 8 ท่าน

2.รูปแบบศิลปะ เน้นการเขียนภาพให้สมจริงที่อิงกับปรัมปราคติ ส่วนเนื้อหางานจิตรกรรม ยังคงสืบทอดจากแบบแผนประเพณี คือ พุทธประวัติ ทศชาติชาดก เวสสันดรชาดก ชาดกนอกนิบาต โดยอาจแฝงไว้ซึ่งการบันทึกภาพประวัติศาสตร์ ภาพความเคลื่อนไหวของชีวิตผู้คนตัวเล็กตัวน้อย

3.งานจิตรกรรมที่พบส่วนใหญ่เกิดขึ้นภายใต้ความศรัทธาพระเกจิอาจารย์ จึงทำให้ช่างและผู้อุปถัมภ์เดินทางข้ามเขตพรมแดนต่างจังหวัด อันเป็นมิติหนึ่งของการจ้างเขียนภาพ ภายใต้ระบบโครงสร้างทางสังคมอุปถัมภ์แบบใหม่ในภาคเหนือตอนบน

 

คำสำคัญ : จิตรกรรมภาคเหนือตอนบน : ประเด็นใหม่ทางประวัติศาสตร์ศิลปะ 


Abstract

This research aims to ; 1) survey and data collection mural and painting on canvases in the Upper Northern Thailand in the range of BE 2475 – 2504 , or in close proximity, 2) analyze the modified form  and content of art linked to the social, cultural, economic and political context. This research to find the new art history that the result are;

  1. 1. The painting in Chiang Mai, Lamphun, Lampang, Phayao and Chiang Rai provinces are divided into two groups according to the area and works of the author's photo consisting of all 15 paintings of history's authors found images clearly identify the number 8.
  2. 2. Content paintings still, inherited from the tradition of the Buddha Jataka, Jataka outside Nibat and Vessantara Jataka related articles may be hidden under the recording history this phenomena shown that the picture of the movement of people, the little ones.
  3. 3. Most of the painting took place under well – known monk faith, so technicians and patrons come across the border province, these phenomena reflect that new employment system in the new social structure in Northern Thailand.

 

Keywords :    Northern Thailand Painting ; New issues in Art history

ผลสำเร็จของโครงการ
การนำไปใช้ประโยชน์ (ถ้ามี):